Tillis zadao udarac Trumpovom kandidatu: Kontroverzni Alden neće biti ambasador

Republikanski senator Thom Tillis iz Sjeverne Karoline najavio je da će blokirati imenovanje Alexandera Aldena za ambasadora Sjedinjenih Američkih Država u Azerbejdžanu, čime je njegova nominacija dovedena u ozbiljnu neizvjesnost. 

Tillis poručuje da Alden neće dobiti njegovu podršku za potvrdu u Senatu tokom aktuelnog saziva Kongresa.

U izjavi za novinarku Semafora Eleanor Muller, Tillis je izričito odbacio mogućnost da Alden bude imenovan u Baku.

Otvarali mu vrata WashintonaPuljić otkrio: Alden imao ključnu ulogu u nametanju Dodika kao partnera

- Nema šanse, neću dopustiti da prođe kroz Senat. Može dobiti saslušanje, samo neću dopustiti da prođe u paketu s drugim nominacijama. To znači da se to neće desiti u ovom sazivu Kongresa, rekao je Tillis.

Njegova najava predstavlja ozbiljnu prepreku za Aldenovu nominaciju, posebno zbog procedura koje republikanci koriste kako bi ubrzali potvrđivanje kandidata za pozicije u administraciji. Tillis, naime, ne želi da se o Aldenu odlučuje u paketu s drugim nominacijama, što bi značilo da bi njegov slučaj morao proći kroz zasebnu proceduru.

Alden se već duže vrijeme nalazi u fokusu zbog svojih veza s političkim krugovima u Washingtonu, ali i uloge koju je, prema ranijim otkrićima američkih medija, imao u promjeni odnosa Trumpove administracije prema predsjedniku SNSD-a Miloradu Dodiku.

Novinarka Semafora Eleanor Muller ranije je pisala da je upravo Alden bio jedan od arhitekata promjene američke politike prema Dodiku. Otkrila je i da je Alden rođen u Sarajevu te da je ranije nosio prezime Mulabdić.

Riječ je o zvaničniku koji je radio u State Departmentu tokom oba Trumpova mandata. Njegova nominacija za ambasadora SAD-a u Azerbejdžanu ove godine izazvala je brojne reakcije, a osim političke uloge u odnosima s Dodikom, pažnju je privukla i njegova povezanost s kompanijom Palantir.

Armenski nacionalni komitet Amerike zatražio je detaljnije razmatranje Aldenove nominacije, ukazujući na njegove veze s ovom kompanijom, koja ima ugovore u Azerbejdžanu.

Zašto je Tillisova odluka važna?

Prema proceduri, ambasadora SAD-a nominuje predsjednik države, nakon čega kandidaturu razmatra Odbor za vanjske odnose Senata. Odbor održava saslušanje kandidata i glasa o nominaciji, a konačnu odluku donosi Senat većinom glasova.

Međutim, republikanci su prošle godine izmijenili pravila kako bi omogućili da se nominacije za određene pozicije u administraciji potvrđuju u paketu, umjesto da se o svakom kandidatu glasa pojedinačno. Takav postupak značajno ubrzava imenovanja.

Tillisovim protivljenjem upravo takvom načinu potvrđivanja Alden bi morao proći zasebnu proceduru, za šta je do kraja aktuelnog saziva Kongresa ostalo malo vremena.

Saziv Kongresa završava se početkom januara, a sve nominacije koje do tada ne budu potvrđene vraćaju se predsjedniku. U novom sazivu većinu u Senatu imat će demokrati, što bi dodatno moglo zakomplikovati Aldenov put do ambasadorske pozicije.

Trump ima još jednu mogućnost

Ipak, postoji i ustavna mogućnost da predsjednik SAD-a imenuje ambasadora bez prethodne potvrde Senata, koristeći takozvano imenovanje tokom pauze u radu ovog tijela.

Takva imenovanja moguća su samo pod određenim uslovima. Prema presudi Vrhovnog suda iz 2014. godine, pauza Senata mora trajati najmanje deset dana.

Senat zbog toga često održava kratke formalne sjednice svakih nekoliko dana, čime sprečava predsjednika da iskoristi ovu mogućnost za imenovanja bez saglasnosti senatora.

Ukoliko bi Donald Trump ipak posegnuo za ovim mehanizmom, Alden bi mogao privremeno preuzeti dužnost ambasadora u Bakuu. Međutim, takvo imenovanje ne bi bilo trajno – mandat bi mu istekao krajem narednog zasjedanja Senata, odnosno otprilike krajem 2027. godine.

Za ostanak na toj poziciji i nakon isteka privremenog mandata bila bi mu potrebna potvrda Senata.