Nova anomalija u okeanu pojačava Super El Nino, zajedno mijenjaju vremensku sliku Evrope

Dok Super El Niño nastavlja jačati u Tihom okeanu, naučnici prate razvoj još jednog značajnog klimatskog fenomena – pozitivnog Indijskookeanskog dipola (IOD). Sezonski modeli pokazuju da bi istovremeno djelovanje ova dva procesa moglo trajati tokom jeseni i početkom zime te utjecati na atmosferske obrasce na sjevernoj hemisferi, uključujući i vremenske prilike u Evropi.

Prema analizama koje prenosi Severe Weather Europe, ova kombinacija mogla bi utjecati na kretanje vazdušnih struja i oblikovati vremenske prilike tokom zime 2026/2027.

FotoGrađani Sarajeva na udaru vrućina, FHMZ upozorava na rizik po zdravlje

Šta je Indijskookeanski dipol?

Indijskookeanski dipol nastaje kada se razvije izražena razlika u temperaturi mora između istočnog i zapadnog dijela Indijskog okeana.

U njegovoj pozitivnoj fazi zapadni dio okeana postaje topliji, dok se istočni hladi. Takva raspodjela temperatura mijenja kretanje vazduha, vjetrove i raspored padavina, a posljedice se mogu proširiti daleko izvan područja Indijskog okeana.

Najnovija mjerenja pokazuju da se pozitivna faza ovog fenomena tek razvija. Istočni dio posmatranog područja nastavlja se hladiti, dok se zapadni zagrijava, pa bi razlika u temperaturi tokom jeseni mogla postati još izraženija.

Prema sezonskim prognozama, pozitivni IOD mogao bi potrajati tokom cijele jeseni i završiti tek početkom zime.

Super El Niño dodatno jača

Istovremeno se u Tihom okeanu razvija snažan Super El Niño. Najnoviji podaci pokazuju da su temperature mora u dijelovima centralnog i istočnog Pacifika između četiri i pet stepeni iznad uobičajenih vrijednosti.

Ispod površine okeana zabilježene su još veće temperaturne anomalije. Na dubinama do 500 metara postoje područja u kojima je temperatura i više od osam stepeni iznad prosjeka.

Kako se ta masa tople vode pomjera prema istočnom dijelu tropskog Pacifika i izlazi prema površini, dodatno pojačava intenzitet El Niña.

Sezonski modeli ukazuju da bi ovaj događaj mogao dostići vrijednosti koje se koriste za klasifikaciju Super El Niña, a ako se prognoze ostvare, mogao bi biti među najjačima do sada zabilježenim.

Kako bi mogli utjecati na Evropu?

Velike promjene temperature mora utiču na raspodjelu toplote i energije u atmosferi, zbog čega El Niño i slični fenomeni imaju važnu ulogu u oblikovanju zimskih vremenskih prilika.

Kada Super El Niño i pozitivni Indijskookeanski dipol djeluju istovremeno, mogu snažnije utjecati na mlaznu struju, snažan pojas vjetrova koji usmjerava oluje i vremenske sisteme.

Takve promjene mogu dovesti do formiranja izraženijih područja visokog i niskog pritiska koja se prostiru preko velikog dijela sjeverne hemisfere.

Kako atmosferski talas prelazi preko Sjeverne Amerike, pojačava se razvoj područja niskog pritiska iznad sjevernog Atlantika, što pogoduje dotoku vazduha sa zapada prema Evropi.

Blaža i vlažnija zima, ali uz moguće prodore hladnoće

Sezonska prognoza Evropskog centra za srednjoročne vremenske prognoze (ECMWF) pokazuje obrazac u kojem bi se područje visokog pritiska širilo prema Evropi s juga, dok bi iznad sjeverozapadnog i sjevernog dijela kontinenta dominirao niži pritisak.

Takva raspodjela pogodovala bi jačem zapadnom strujanju koje bi s Atlantika donosilo topliji i vlažniji vazduh.

Zbog toga modeli za period od decembra do februara ukazuju na uglavnom iznadprosječne temperature u većem dijelu Evrope.

To, međutim, ne znači da hladniji periodi neće biti mogući. Povremeni prodori hladnog vazduha i dalje se očekuju, posebno u Ujedinjenom Kraljevstvu i Irskoj, ali prema trenutnim prognozama ne bi trebali dominirati tokom zime.

Pojačano zapadno strujanje moglo bi donijeti i više padavina u pojedinim dijelovima kontinenta.

Kada je riječ o snijegu, njegov intenzitet zavisit će od kretanja pojedinačnih ciklona i susreta vlažnog atlantskog vazduha s hladnijim vazdušnim masama sa sjevera ili istoka Evrope.

Prema sadašnjim sezonskim prognozama, veće količine snijega vjerovatnije su na sjeveru i sjeveroistoku Evrope te u planinskim područjima, dok trenutni klimatski obrazac nije naročito povoljan za obilnije snježne padavine u većem dijelu kontinenta.

Ipak, sezonske prognoze prikazuju preovladavajući obrazac za više mjeseci i ne isključuju mogućnost kraćih perioda intenzivne hladnoće, snježnih oluja ili izraženijih zimskih epizoda.