Karta koja (ne)iznenađuje: BiH ispred Srbije, Sjeverne Makedonije i Bugarske

Društvenim mrežama posljednjih dana kruži infografika naloga Nusantara Data & Maps, koja na karti Evrope prikazuje procenat stanovništva koje je, prema autorima karte, "etnički evropsko" po zemljama.

Karta je izazvala pažnju upravo zbog kontrasta – od skoro potpune homogenosti u jednim dijelovima kontinenta, do drastično nižih vrijednosti u drugim, uključujući i dio jugoistočne Evrope.

Region u brojkama

Prema podacima s karte, zemlje regiona nalaze se u širokom rasponu:

Srbija – 79% (kategorija 50–79%, obilježena crvenom bojom, što je izdvaja od ostatka regiona)
Bosna i Hercegovina – prikazana u kategoriji 90–95%
Hrvatska – u kategoriji 96–99%
Slovenija – 88%
Sjeverna Makedonija/Bugarska – oko 86%
Albanija i Kosovo – između 92% i 93%
Grčka – 91%
Rumunija – 83–97% (u zavisnosti od dijela karte)
Turska – samo 38%, jedina zemlja u najnižoj kategoriji (ispod 50%) i ubjedljivo najniža vrijednost na cijeloj karti

Vizuelno, region je "šaren" – nema dvije susjedne zemlje s identičnom bojom, što na prvi pogled ostavlja utisak velike raznolikosti unutar relativno malog geografskog prostora.

Šira slika: od Poljske do Rusije

Na drugom kraju spektra nalazi se Poljska, sa gotovo apsolutnom homogenošću od 99,92% – najvišom vrijednošću na cijeloj karti i jedinom zemljom u najtamnijoj, "tamnozelenoj" kategoriji (preko 99%). Odmah iza nje slijede baltičke države i Ukrajina, sa vrijednostima između 96% i 99%.

Zanimljivo je i da Rusija, unatoč ogromnoj teritoriji, ima relativno umjerenu vrijednost od 80%, dok zapadnoevropske zemlje – Njemačka (90%), Francuska (85%), Velika Britanija (88%), Irska (85%), Španija (81%) i Portugal (95%) – variraju u srednjem rangu, što se često povezuje s decenijama migracija i useljavanja iz drugih dijelova svijeta.

Pitanje metodologije

Ovdje treba biti oprezan: karta ne navodi jasno izvor podataka niti precizno objašnjava šta se tačno računa kao "etnički evropsko" stanovništvo. Za zemlje zapadne Evrope taj pojam vjerovatno mjeri udio stanovništva bez migrantskog porijekla izvan Evrope, što ima smisla u kontekstu rasprava o imigraciji. Međutim, primjena istog kriterija na Balkan – gdje praktično nema imigracije iz vandevropskih regija – otvara pitanje da li brojke za Srbiju (79%), Bosnu i Hercegovinu, Sjevernu Makedoniju i druge zemlje regiona zapravo mjere nešto drugo, poput unutrašnje etničke raznolikosti (npr. udio nacionalnih manjina), a ne "evropsko porijeklo" u užem smislu.

Zbog toga bi ovakve podatke, prije daljeg prenošenja ili citiranja kao pouzdane statistike, trebalo uzeti s rezervom – radi se o infografici s društvenih mreža, a ne o zvaničnoj demografskoj studiji ili podacima Eurostata.

Turska kao izuzetak

Najupečatljiviji podatak na cijeloj karti ostaje Turska sa 38% – jedina zemlja koja upada u kategoriju "ispod 50%". S obzirom na to da Turska geografski i kulturno predstavlja spoj Evrope i Azije, ovaj podatak vjerovatno odražava upravo tu tranzicionu, evroazijsku poziciju zemlje, a ne stvarnu demografsku promjenu u posljednjim decenijama.