Kako je Rufi zatvorio rudnik u Bistrici, mještani upozoravaju na devastaciju

Vlada Republike Srpske ukinula je koncesiju za eksploataciju uglja lignita teslićkoj firmi Drvo-export Srđana Klječanina Rufija na ležištu Bistrica kod Prijedora. Koncesija nije ukinuta zbog nezakonitog otvaranja rudnika, nego “usljed potpune iscrpljenosti rezervi mineralne sirovine”.

Mještanin Bistrice Zoran Ninić rekao je kako je kopanje prestalo prije više od godinu i po, a da je na površinskom kopu nastala potpuna devastacija eksploatacionog polja, odnosno životne sredine.

Klječanin bi igrao lopte

Kaže da mu nije jasno kako je Vlada RS-a mogla raskinuti koncesioni ugovor, a da pritom nije utvrdila u kakvom se stanju nalazi površina nekadašnjeg rudnika.

- Odgovorno tvrdim da rekultivacija u Bistrici nije urađena niti jedan odsto. Ili postoje nova pravila ovog postupka koja mi ne poznajemo. Neka nadležni pošalju kompetentnu komisiju da utvrdi da li je rekultivacija dobro urađena, pa onda neka raskidaju ugovor, kaže Ninić.

On objašnjava da su premještene ogromne količine raskrivke i da su razbacane okolo. Dodaje da je jedan dio eksploatacionog polja lagano uređen, ali da tu nema ni govora o pravoj rekultivaciji i da se to već vidi sa dolaskom lošeg vremena i posljedica.

- Oborinske vode devastiraju teren dodatno i prave kanale. Sve izgleda kao teren za snimanje apokaliptičnih filmova. Iznad eksploatacionog polja je ogromna deponija jalovine visoka oko 15 metara, površine tri do pet dunuma zemlje, kaže Ninić.

Firma Drvo-export, iza koje stoji odbornik SNSD-a iz Teslića Srđan Klječanin Rufi, prema ugovoru je uplaćivala koncesionu naknadu Vladi RS-a za eksploataciju u visini od 2,6 KM po toni eksploatisanog uglja. Iako su kopanje počeli još u martu, Drvo-export je tek dva mjeseca kasnije, u maju 2023. podnio Ministarstvu za prostorno uređenje, građevinarstvo i ekologiju RS-a zahtjev za prethodnu procjenu uticaja na životnu sredinu.

- Pojedinci koji su opstruisali rad rudnika nisu stručni da govore o stanju u Bistrici. Rudnik je adekvatno rekultivisan i doveden je u prvobitno stanje. Njihova mišljenja nisu stručna. Da jesu - bavili bi se rudarstvom i bili bi nadležni u ministarstvu za te poslove. Po meni je tamo sve uredu, mogao bih da napravim fudbalski teren da klubovi igraju. Komisija je pregledala teren i potvrdila da je sve uredno, kazao je Klječanin.

Sud ukinuo dozvolu

Vlasti i inspekcije su mjesecima ignorisale sve pozive, proteste i tužbe mještana, pa i odluku Skupštine grada Prijedora da se obustavi kopanje. Inspekcije tako mjesecima nisu primjećivale ogromne hrpe uglja i jalovine na lokalitetu Bistrica, a policija je obezbjeđivala prolaz kamionima natovarenim ugljem i sklanjala građane koji su mjesecima protestovali. Ekološku dozvolu su dobili u januaru 2024, ali je ona u oktobru 2024. pala pred Okružnim sudom u Banjaluci i to po tužbi Centra za životnu sredinu i oko 30 mještana.

Profesor Šumarskog fakulteta Univerziteta u Beogradu Ratko Ristić kaže kako uništeni teren može da se sanira, ali za to treba vremena, volje i para. Veliki rudarsko-energetski kompleks Sokolovo, koji se nalazi na granici Češke i Njemačke i koji je sličan beogradskoj Kolubari, najbolji je primjer te sanacije.

- To traži veliku samosvest države koja treba da vrati u normalno stanje devastirani prostor i traži velika ulaganja. Slične projekte izvode i Kinezi koji su nekada bili veliki devastatori životne sredine. Ono što je na Bukovoj kosi i u Bistrici urađeno, može da se sanira. Potrebna je politička volja, potrebno je da vlast izdvoji sredstva i da animira stručne institucije, ističe Ristić.