Fehlinger pozvao EU da hitno zamrzne finansijska sredstva za Republiku Srpsku

Austrijski ekonomista i predsjednik Austrijskog komiteta za proširenje NATO-a Gunther Fehlinger-Jahn pozvao je Evropsku uniju da hitno zamrzne sva finansijska sredstva namijenjena bosnaskohercegovačkom entitetu Republika Srpska.

Glavne zahtjeve i poruke Fehlinger je objavio na društvenim mrežama:

• Pozvao je na obustavu finansiranja koje kontroliše političko vodstvo Republike Srpske te na suspenziju direktne podrške institucijama koje potkopavaju ustavni poredak Bosne i Hercegovine.
• Traži detaljnu reviziju svih projekata koje finansira EU u ovom entitetu kako bi se istražila moguća zloupotreba javnog novca.
• Naglasio je da humanitarna pomoć, nezavisno civilno društvo i obični građani moraju biti zaštićeni od finansijskih mjera.
• Svaka buduća pomoć mora biti strogo uslovljena vladavinom prava, fiskalnom transparentnošću i poštivanjem suvereniteta Bosne i Hercegovine.

Reakcija Fehlingera uslijedila je nakon najave Milorada Dodika o povećanju plata za prosvjetne radnike u Republici Srpskoj za 10% od januara 2027. godine. On je kritikovao ovu najavu, tvrdeći da se radi o pokušaju kupovine političke lojalnosti javnim novcem u situaciji kada se entitet suočava s ozbiljnim fiskalnim izazovima, ekonomskim lošim upravljanjem i rastućim entitetskim dugom.

Evropska unija i njene vodeće članice proteklih godina su primijenile konkretne mehanizme finansijskog pritiska prema vlastima u Banjoj Luci. Koraci su preduzeti kao direktan odgovor na secesionističku retoriku i poteze kojima se ugrožava ustavni poredak Bosne i Hercegovine.

Njemačka trajno obustavila projekte od 105 miliona eura

Nakon što je u aprilu 2022. godine privremeno suspendovala sredstva, Vlada Savezne Republike Njemačke donijela je u avgustu 2023. godine konačnu odluku o potpunom prekidu finansiranja četiri velika infrastrukturna projekta u RS-u. Razlog za prekid saradnje bila je eskalacija političke krize i nepovlačenje secesionističkih zakona.
Odbijeni projekti uključuju, rehabilitaciju hidroelektrane Trebinje (faze III i IV), izgradnju vjetroparka Hrgud, te sistem za prečišćavanje otpadnih voda u Gradišci.

EU blokada infrastrukturnih ugovora

Evropska komisija je uvela politiku "tihih sankcija" kroz uslovljavanje potpisivanja novih finansijskih ugovora.

Odobrena grant sredstva i investicije za dionice autoputa na Koridoru Vc koje prolaze kroz teritoriju Republike Srpske, kao i projekti obnove željezničkog saobraćaja, zvanično su stavljeni na čekanje.
Evropske institucije su jasno komunicirale stav da se finansijski ugovori neće potpisivati niti realizovati sve dok se predstavnici RS-a ne vrate u punom kapacitetu u državne institucije i obustave blokade.

Zamrzavanje prve tranše Plana rasta EU

Zbog političkih nesuglasica i odbijanja vlasti u Republici Srpskoj da usaglase tri ključne stavke iz Reformske agende (uključujući ukidanje entitetskog veta na državnu pomoć i popunjavanje Ustavnog suda BiH), Bosna i Hercegovina je propustila rok za predaju usaglašenog dokumenta Briselu.
Kao direktna posljedica, Evropska komisija je blokirala isplatu prve bezuslovne tranše od 70 miliona eura (7% od ukupnog predviđenog paketa za BiH) iz Plana rasta za Zapadni Balkan.

Postojeći pravni okvir EU za sankcije

Za razliku od Sjedinjenih Američkih Država i Velike Britanije koje aktivno koriste ekonomske crne liste i blokade imovine pojedinaca i povezanih firmi, Evropska unija na nivou svih 27 članica primjenjuje specifičnu strategiju.
Brisel ima usvojen formalni okvir za uvođenje sankcija (zamrzavanje imovine i zabrana putovanja) za osobe koje podrivaju suverenitet i teritorijalni integritet BiH.
Ovaj okvir se redovno obnavlja (trenutno važeći do 31. marta 2027. godine). Ipak, zbog nepostojanja konsenzusa među svim državama članicama, mehanizam pojedinačnih sankcija na nivou EU još uvijek nije aktiviran, pa se Brisel primarno oslanja na uskraćivanje i uslovljavanje finansijske pomoći.

Blokirani računiRTRS pred stečajem, dug ostaje? Dodik predlaže novi javni servis