Sve više Izraelaca ilegalno ulazi u Siriju s planom osnivanja jevrejskih naselja

Izraelska vojska nedavno je tokom priprema za noćnu operaciju na jugu Sirije uočila grupu muškaraca za koje se ispostavilo da nisu sirijski militanti, već izraelski doseljenici koji su se vraćali iz Sirije nakon ilegalnog prelaska granice. Incident, o kojem je prvi izvijestio izraelski javni servis, a potom ga potvrdila i vojska za Associated Press, skrenuo je pažnju na aktivnosti krajnje desne grupe izraelskih aktivista koja pokušava uspostaviti jevrejska naselja na teritoriji južne Sirije.

Iako izraelska vojska više od godinu dana kontroliše dijelove juga Sirije, učestali ilegalni ulasci civilnih grupa zabilježeni su tek posljednjih mjeseci. Prema dostupnim informacijama, nekoliko desetina aktivista pokušava prijeći granicu svakih nekoliko dana. Najpoznatija organizacija koja stoji iza ovih aktivnosti nosi naziv Pioniri Bašana. Osnovana je početkom prošle godine s ciljem uspostavljanja jevrejskih naselja u sirijskim pokrajinama Kuneitra, Dara i Suvejda.

Pokrenuta istragaIzraelski vojnik snimljen kako buši gume i razbija vozila Palestinaca

Naziv grupe potiče od biblijske regije Bašan, koja je obuhvatala dijelove današnje Sirije i Jordana. Aktivisti tvrde da Jevreji imaju historijsko pravo na to područje te da bi nova naselja doprinijela zaštiti Golanske visoravni. Izrael je Golansku visoravan zauzeo od Sirije tokom rata 1967. godine, a kasnije ju je anektirao, što većina međunarodne zajednice ne priznaje.

Izraelske snage su u decembru 2024. godine zauzele i tampon-zonu na jugu Sirije, neposredno nakon pada režima Bašara al-Asada. Među zauzetim lokacijama bio je i strateški vrh planine Hermon. Jedan od vođa grupe Pioniri Bašana, Amos Azaria, izjavio je da žele uspostaviti "humanitarni koridor" između Izraela i većinski druske pokrajine Suvejda. Prema njegovim riječima, iz susjednih područja u kojima većinu stanovništva čine suniti trebalo bi ukloniti sadašnje stanovništvo.

Azaria, profesor računarskih nauka na Univerzitetu Ariel na okupiranoj Zapadnoj obali, izjavio je da područje Dare treba očistiti od, kako je naveo, neprijatelja te ga naseliti jevrejskim stanovništvom. Aktivisti također tvrde da bi njihova naselja pružila zaštitu druskoj manjini nakon prošlogodišnjih sukoba između Druza, sunitskih beduinskih plemena i sirijskih vladinih snaga, u kojima su u osvetničkim napadima poginule stotine civila, uglavnom Druza.

Prvi cilj grupe je uspostavljanje manjeg naselja uz Golansku visoravan pod izraelskom kontrolom. Takve improvizirane naseobine doseljenici često osnivaju u očekivanju da ih izraelske vlasti naknadno legaliziraju, kao što se ranije događalo na okupiranoj Zapadnoj obali. Dosadašnji pokušaji bili su kratkog vijeka jer je izraelska vojska uklanjala aktiviste prije nego što bi uspjeli izgraditi bilo kakve objekte.

Početkom jula oko stotinu aktivista pokušalo je prijeći na sirijsku stranu planine Hermon, nakon čega ih je vojska privela. Na videosnimcima koje je objavila sama grupa vide se religiozni tinejdžeri kako sjede na tlu vezanih ruku, dok ih vojnici razdvajaju i pojedinima stavljaju plastične vezice. U aprilu je nekoliko desetina aktivista s izraelskim zastavama snimljeno na krovu kuće u blizini sirijskog sela Hader u pokrajini Kuneitra.

Izraelska vojska upozorava da ovakvi ilegalni ulasci odvlače vojnike od operativnih zadataka i predstavljaju sigurnosni rizik. Civili koji budu uhvaćeni pri prelasku granice privode se i predaju policiji, ali izraelski mediji navode da protiv njih do sada nije podignuta nijedna optužnica.

Dvojica aktivista ponovo su 27. jula prešla granicu. Vojnici su ih pronašli na području planine Hermon, vratili u Izrael i predali policiji. Predstavnici grupe tvrde da imaju podršku pojedinih članova vlade premijera Benjamina Netanyahua. Na društvenim mrežama objavili su fotografije sa sastanaka s ministrima Amichaijem Eliyahuom i Shlomom Karhijem, dok Azaria navodi da uživaju podršku prijatelja u vladi i brojnih zastupnika u Knessetu.

Sirijska vlada nije javno komentirala pokušaje osnivanja jevrejskih naselja na svojoj teritoriji, ali redovno osuđuje izraelsku vojnu okupaciju juga zemlje i zahtijeva povlačenje izraelskih snaga.

Slična izraelska grupa, Uri Tzafon, pokušava organizirati ulaske na jug Libana s namjerom osnivanja jevrejskih naselja. Zamjenik premijera Libana Tarek Mitri upozorio je da takve organizacije ne treba zanemariti, podsjećajući da je i pokret naseljavanja okupirane Zapadne obale počeo kao mala grupa krajnje desnih religioznih aktivista.