Rekordne vrućine u Evropi odnijele više od 50.000 života ovog ljeta

Rekordne vrućine ovog ljeta u Evropi doprinijele su smrti više od 50.000 ljudi, a gotovo dvije trećine tih smrtnih slučajeva pripisuju se klimatskim promjenama izazvanim ljudskim djelovanjem, pokazalo je novo istraživanje.

Istraživači su modelirali smrtnost povezanu s vrućinom za različite dobne grupe u 854 evropska grada tokom ponovljenih toplotnih valova u junu, julu i augustu. Procijenili su da je zbog visokih temperatura umrla 50.391 osoba, od kojih je 32.619 umrlo zbog dodatne vrućine izazvane sagorijevanjem uglja, nafte i plina, navodi se u studiji koja će biti objavljena u jednom od narednih brojeva časopisa Nature Health, prenosi AP.

Nova studijaZastrašujuća prognoza naučnika, čovječanstvo bi moglo izumrijeti do 2100.

To je 71 posto više nego tokom prethodnog najsmrtonosnijeg ljeta, 2022. godine, kada je zabilježeno 29.480 smrtnih slučajeva. Podatak dolazi od istih istraživača koji su ranije ovog mjeseca objavili studiju o godišnjoj smrtnosti povezanoj s ljetnim vrućinama u tim evropskim gradovima.

Autori upozoravaju da su ovogodišnje procjene niže od stvarnog broja jer ne obuhvataju smrtonosni toplotni val u maju, a odnose se samo na 854 grada u kojima živi oko 40 posto evropskog stanovništva.

Oko trećine smrtnih slučajeva dogodilo se od 17. juna do 1. jula, tokom posebno intenzivnog toplotnog vala, kada su temperature bile 5,3 stepena Celzijusa iznad uobičajenih, rekao je koautor studije Garyfallos Konstantinoudis, biostatističar s Imperial Collegea u Londonu.

- U velikom dijelu zapadne i sjeverne Evrope naša infrastruktura jednostavno nije projektovana da podnese temperature kakve sada bilježimo zbog zagrijavanja izazvanog ljudskim djelovanjem, rekla je glavna autorica Clair Barnes, klimatologinja s Imperial Collegea u Londonu. Navela je da su u nekim evropskim gradovima ovog ljeta temperature bile i 12 stepeni Celzijusa iznad uobičajenih.

Studija je također pokazala da je od više od 50.000 umrlih, njih više od 32.000 izgubilo život zbog dodatne vrućine uzrokovane klimatskim promjenama izazvanim ljudskim djelovanjem. Najveći broj smrtnih slučajeva zabilježen je u Italiji, Francuskoj, Španiji i Njemačkoj. Među svim evropskim prijestolnicama, Rim je od 2000. do 2025. imao najveći ukupan broj smrti povezanih s vrućinom, pokazala je ranija studija ovog tima, objavljena početkom mjeseca.

Dodatna vrućina zbog sagorijevanja fosilnih goriva

Barnes je rekla da bi ovo i u prirodnim uslovima bio neuobičajeno vruć period, na koji se nadovezao snažan utjecaj klimatskih promjena. Evropa je, navela je, kontinent koji se najbrže zagrijava i danas je 2,5 stepeni Celzijusa toplija nego u predindustrijskom periodu. Arktik se zagrijava još brže, ali nije kontinent.

- Samo to osnovno zagrijavanje izazvano ljudskim aktivnostima, prvenstveno sagorijevanjem fosilnih goriva, povećava sve naše temperature za iznos koji zvuči prilično malo, rekla je Barnes. "Za mnoge ljude upravo je tih dodatnih dva i po stepena Celzijusa ono što temperature iz neugodnih pretvara u opasne i potencijalno smrtonosne."

Više od polovine umrlih od posljedica vrućine u Evropi imalo je 85 ili više godina, ali su nesnosne temperature usmrtile i više od 800 ljudi u dobi od 20 do 44 godine, rekao je Konstantinoudis.

Kako se izračunava broj smrtnih slučajeva

Tim je koristio utvrđenu i prihvaćenu naučnu metodu kako bi procijenio koliko je od približno 50.000 smrti povezanih s vrućinom posljedica prirodno visokih ljetnih temperatura, a koliko utjecaja plinova koji zadržavaju toplotu u atmosferi. Proveli su računarske simulacije svijeta bez klimatskih promjena i rezultate uporedili sa smrtnošću tokom ovog ljeta. Razlika predstavlja broj smrti izazvanih globalnim zagrijavanjem.

Udio smrtnih slučajeva povezanih s vrućinom koji se mogu pripisati globalnom zagrijavanju porastao je s približno 45 posto početkom 2000-ih na današnjih 65 posto, rekla je Barnes.

- Ljeta postaju sve toplija, a analitički alati za utvrđivanje smrtnosti uzrokovane vrućinom sve precizniji, rekao je dr. Howard Frumkin, bivši direktor Nacionalnog centra za zdravlje okoliša u SAD-u, koji nije učestvovao u istraživanju. "Zajedno, ova dva trenda daju sve veće i sve preciznije procjene broja smrtnih slučajeva povezanih s vrućinom."

Naučni tim morao je koristiti statističko modeliranje i kako bi došao do osnovne procjene od približno 50.000 umrlih. Naime, povezanost tih smrti s vrućinom nedovoljno se prijavljuje i često se ne navodi u potvrdama o smrti, iako predstavlja važan faktor, objasnio je Konstantinoudis. S njim se složilo više nezavisnih stručnjaka, ocijenivši korištene metode najsavremenijim.

Istraživači su primijenili složenu matematičku jednačinu koja je korištena u više ranijih naučno recenziranih studija, rekla je Barnes. Ona uzima u obzir dob i temperature u svakom od 854 grada, polazeći od lokalne optimalne temperature pri kojoj se bilježi najmanje smrtnih slučajeva. Kada je toplije ili hladnije, jednačina izračunava višak smrtnih slučajeva u odnosu na uslove s najnižom smrtnošću.

Istraživači su potom provjerili svoje izračune poređenjem s procjenama koje su nadležne državne institucije objavljivale u realnom vremenu. Rezultati su se uglavnom, iako ne uvijek, prilično dobro podudarali, rekao je Konstantinoudis. Njihova metoda je za toplotne valove u Velikoj Britaniji tokom maja i juna procijenila 2.700 dodatnih smrtnih slučajeva, dok je britanska agencija za zdravstvenu statistiku navela 2.800, dodao je.

Rashlađivanje i prilagođavanje su potrebni, ali nisu dovoljni

- Moramo se pripremiti za vrućine koje sada više ne možemo izbjeći, uz hitna ulaganja u sisteme ranog upozoravanja, ravnopravan pristup rashlađivanju s niskim emisijama ugljika te komšijske mreže koje provjeravaju kako su najugroženiji i pružaju im podršku - uz istovremeno brzo smanjenje upotrebe fosilnih goriva koja pokreću ovu krizu, rekla je kanadska ljekarka hitne medicine dr. Courtney Howard, izabrana buduća predsjednica Kanadskog ljekarskog udruženja, koja nije učestvovala u istraživanju.

Prilagođavanje je samo dio odgovora, rekao je dr. Jonathan Patz s Univerziteta Wisconsin–Madison, koji također nije učestvovao u istraživanju, ali ga je pohvalio.

- Ne možemo samo brisati vodu s poda, a da ne razmišljamo o zatvaranju slavine, rekao je Patz, profesor zdravlja i okoliša. "Zato nam je potrebna prevencija na različitim nivoima. Potrebno nam je bolje rashlađivanje i zaštita ranjivih grupa stanovništva od neizbježnog povećanja učestalosti i intenziteta toplotnih valova. Ali moramo se pozabaviti i korijenom problema te se odlučno uhvatiti ukoštac sa sagorijevanjem fosilnih goriva."