Lepa sahrana lepo gori ili dva pogreba Evrope u posljednjih 24 sata

Piše: Hajrudin Redžović

Dok je Beograd 7. septembra sahranjivao Ratka Mladića, Evropa se budila uz rezultat iz Saksonije-Anhalta: AfD je osvojio historijskih 43,8 posto glasova.

1.

Dva grada, isto jutro, ista bolest. U Beogradu spuštaju kovčeg. U Saksoniji-Anhaltu broje glasove. Niko ih nije pozvao da stanu u ista dvadeset četiri sata. Kalendar to ponekad uradi umjesto istorije — spoji dvije rane u jedan datum, kao hirurg koji je prestao da se pretvara da šije.

2.

Sedam ujutro. Red pred crkvom na Košutnjaku duži je od reda pred biralištem u Magdeburgu dan ranije, a oba reda čekaju isto: da im neko kaže da je sramota zapravo ponos, samo obučen u drugačije odijelo.

3.

LED paneli u dvorištu crkve. Prenose opelo uživo, u visokoj rezoluciji, da niko ne propusti nijedan detalj svetogrđa. U Magdeburgu večer ranije drugi ekrani, drugi paneli, prenose brojku: 43,8 posto. Dva ekrana, ista tehnologija, ista stara evropska navika: ako se užas dovoljno dobro prenosi, uskoro počne izgledati kao program.

4.

Ime patrijarha se pojavljuje, briše, pa vraća. Institucija računa šta je skuplje: doći ili ne doći. Kao da odsustvo može oprati blagoslov.

5.

Sin oblači očevu kapu. Hoda kroz Košutnjak u uniformi mrtvaca. U Magdeburgu, iste nedjelje, mladi glasač prvi put izlazi na biralište i bira stranku koja govori jezikom njegovog djeda — a djed je, možda, čak i bio na pravoj strani rata. Nasljeđe se ne pita za dozvolu. Ono samo dođe, obuče se, i izađe na ulicu.

6.

U prvom redu na sahrani — čovjek pod američkim sankcijama. Pored njega ruski ambasador. Večer ranije, iz Moskve, saradnik ruskog predsjednika slavi „istorijsku pobjedu“ u Njemačkoj kao poniženje „ratnohuškačke licemjerne koalicije“. Moskva je tog dana stigla i na sahranu i na izbore. Ne mora čovjek putovati kada mu ideologija ima diplomatski pasoš.

7.

Murali Mladićevog lica množe se po Beogradu, svježe boje, noćni rad nepoznatih ruku. U Saksoniji-Anhaltu plakati stranke koja traži deportacije već su skinuti — pobjeda ne treba više reklamu, ona sad ima mandat. Slika i zakon. Zid i glasački listić. Isti nagon, dva različita alata.

8.

„Veličanje genocida nije pijetet, to je sramota“ — pišu Majke Srebrenice. „U Poljskoj se samo idioti i izdajnici mogu radovati trijumfu AfD-a“ — kaže poljski premijer. Dva upozorenja, dva jezika, ista praznina. Oni kojima su upućena već slave.

9.

Kovčeg silazi pored kćerkinog groba u Topčideru. U Berlinu te noći još ne pada, ali ozbiljno puca nešto nevidljivo — brana koju su zvali „vatrozid“, tri decenije staro obećanje da se s ekstremnom desnicom ne sarađuje. Još je nisu sahranili. Ali zemlja je već iskopana.

10.

Uveče, ekrani u oba grada trepere i gase se. LED paneli u Beogradu. Projekcije u Magdeburgu. Dva grada, ista noć, dva groba iskopana istog jutra — jedan za čovjeka, jedan za ono što je Evropa obećala sebi poslije zadnjeg puta kad je ovako gorjelo. Sutra će oboje reći da se ništa nije desilo. Kalendar zna bolje. Kalendar uvijek zna bolje.