Vijećnica pamti noć užasa: Prije 34 godine u plamenu je nestalo neprocjenjivo blago BiH

Sarajevska Vijećnica zapaljena je u noći sa 25. na 26. augusta 1992. godine, tokom opsade Sarajeva. U trenutku kada je granatirana i zapaljena, u ovoj znamenitoj građevini bila je smještena Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine, koja se, 34 godine kasnije, još nije vratila u svoj nekadašnji dom.

Prije 34 godine, u noći sa 25. na 26. august 1992. godine, Vijećnica je pogođena zapaljivim projektilima ispaljenim sa položaja tadašnje Vojske Republike Srpske oko opkoljenog Sarajeva.

U požaru je uništeno oko 90 posto knjižnog fonda i dokumentacije Nacionalne i univerzitetske biblioteke BiH. Vatra je zahvatila gotovo cijelu zgradu – od podova do kupole i krovne konstrukcije.

Uništavanje Vijećnice bilo je jedan od najtežih zločina nad kulturnim i historijskim naslijeđem Bosne i Hercegovine tokom opsade Sarajeva, koja je trajala više od 1.400 dana.

Procjenjuje se da je u vatri nestalo oko dva miliona knjiga, kao i stotine rukopisa i drugih dokumenata neprocjenjive vrijednosti. Uništena je građa koja je stoljećima prikupljana i čuvala svjedočanstva o historiji Bosne i Hercegovine.

Građani pokušavali spasiti knjige

Te noći brojni građani Sarajeva, zajedno s tadašnjim uposlenicima biblioteke, pokušavali su iznijeti i spasiti što više knjiga i dokumenata.

Dok su pokušavali spasiti knjižno blago od vatrene stihije, bili su izloženi snajperskoj vatri s položaja Vojske RS-a na okolnim brdima.

Bio je to pokušaj da se, zajedno s knjigama, uništi i sjećanje jednog grada i zemlje.

Vijećnica kroz historiju

Sarajevska Vijećnica otvorena je 20. aprila 1896. godine i do danas predstavlja jednu od najpoznatijih građevina iz perioda austrougarske uprave u Bosni i Hercegovini.

Izgrađena je u pseudomaurskom stilu, a prvobitno je bila sjedište gradske uprave i administracije Sarajeva.

Nakon Drugog svjetskog rata koristila ju je gradska uprava, a potom je služila i kao zgrada Okružnog suda Sarajeva i sjedište Bosanskohercegovačkog sabora. Nakon toga Vijećnica je postala Gradska biblioteka, odnosno Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine.

Tokom opsade Sarajeva, od 1992. do 1995. godine, Vijećnica je više puta bila izložena granatiranju.

Nakon rata uslijedila je dugotrajna obnova. Vijećnica je svečano otvorena 9. maja 2014. godine, na Dan Evrope i Dan pobjede nad fašizmom.

Obnova je trajala 18 godina, a građevina je rekonstruisana na osnovu sačuvane dokumentacije i fotografija stare Vijećnice, pronađenih u Kaptolskom arhivu u Zagrebu.

Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine 2006. godine proglasila je Vijećnicu nacionalnim spomenikom BiH.

NUB BiH još čeka povratak

Iako je Vijećnica obnovljena i ponovo otvorena prije više od 12 godina, Nacionalna i univerzitetska biblioteka Bosne i Hercegovine još nije vraćena u svoju nekadašnju zgradu.

Ove godine pokrenuta je građanska inicijativa za povratak knjiga, odnosno Nacionalne i univerzitetske biblioteke BiH u Vijećnicu.

Inicijativu su snažno podržali pisac Semezdin Mehmedinović i akademik Esad Duraković.

Više od tri decenije nakon noći u kojoj je gorjela sarajevska Vijećnica, njena obnova jeste završena, ali priča o povratku biblioteke u zgradu koja je decenijama bila njen dom još nije.