Zašto MUP Srbije prodaje zvučne topove dok istraga o njihovoj upotrebi još traje?

Srbiju su prethodnih mjeseci obilježili masovni studentski protesti, ali i brojni incidenti te sukobi demonstranata s policijom i drugim sigurnosnim službama. Najupečatljiviji incident odnosi se na događaj iz marta, kada se više hiljada građana žalilo na zdravstvene tegobe nakon što je, navodno, MUP Srbije upotrijebio uređaj pod nazivom LRAD, odnosno zvučni top.

Nova.rs piše kako se tamošnji MUP godinama zalagao da se ovaj zvučni top uvrsti među sredstva prinude koja policija može da koristi, ali ta izmjena Zakona o policiji nikada nije usvojena. Uprkos tome, LRAD uređaji su nabavljeni, a sada tužilaštvo stražuje da li je jedan od njih upotrebljen tokom velikog protesta u Beogradu 15. marta. Istovremeno, dok istraga traje, ministar policije Ivica Dačić saopštio je da je MUP spreman da proda sporne LRAD uređaje.

Prema riječima bivšeg inspektora MUP-a Srbije Milana Dumanovića, iza ovakve odluke Ministarstva unutrašnjih poslova (MUP) Srbije možda stoje potpuno drugi razlozi, najmanje oni ekonomske prirode.

- Ljudi koji su učestvovali u tome, vide da se režimu bliži kraj i pokušavaju da to oruđe koje je nelegalno nabavljeno, prodaju da bi se novac 'vratio'. Oni tako mogu da kažu: 'Jesmo ga nabavili, ali smo ga prodali i vratili novac', objašnjava Dumanović u razgovoru za ovaj srbijanski portal.

Tekst podsjeća da su pokrenuti dvije istrage o ovom incidentu, pri čemu jednu vodi Prvo osnovno javno tužilaštvo u Beogradu, dok drugu vodi Više javno tužilaštvo u Beogradu, pod patronatom Nenada Stefanovića, koja ide mnogo bržim tempom i, kako se navodi, progoni se svako ko je izrazio sumnju da je neko akustičnu sredstvo, poput zvučnog topa, upotrebljeno nad mirnim demonstrantima.

- Ovo sredstvo nabavljeno je nelegalno. Nekoliko puta su pokušavali da uvrste LRAD u sredstva prinude, ali su zakoni padali, a pre toga su već kupili to sredstvo. On ne postoji u zakonu i ne može da se koristi. Ali, po meni, treba da odgovaraju svi. Od onog ko je nabavio ovo sredstvo, do onog ko je potpisao da bude eventualno korišćeno, do onog žandarma koji ga je montirao na vozilo. Vi ne možete da stavite tako nešto na vozilo a da zapravo ne znate šta je to. Ceo komandni lanac bi trebalo da odgovara, navodi Dumanović.

Dumanović također ističe i jedan potencijalni problem u slučaju da dođe do prodaje topa.

- Tu je i, za njih, opasna situacija da možda neki tužilac zatraži veštačenje tih uređaja, da se ustanovi da li su možda upravo ti uređaji korišćeni 15. marta 2025. godine. Ako bude prodat, takvo veštačenje neće biti moguće, kaže Dumanović.

Prema još uvijek važećem Zakonu o policiji, LRAD nije predviđen kao sredstvo prinude, zbog čega se njegova upotreba smatra nezakonitom. Riječ je o uređaju koji emituje usmjereni zvučni signal čija jačina može dostići, pa čak i premašiti granicu ljudskog praga bola.