Biljana Plavšić - Od sarajevske profesorice do osuđenice iz Haga

Biljana Plavšić bila je jedna od vodećih političkih ličnosti bosanskih Srba tokom devedesetih godina, potpredsjednica i kasnije predsjednica Republike Srpske, a pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju (MKSJ) u Hagu osuđena je na 11 godina zatvora zbog zločina protiv čovječnosti.

Prije ulaska u politiku bila je univerzitetska profesorica i biologinja. Tokom rata postala je jedna od najistaknutijih predstavnica političkog rukovodstva bosanskih Srba, dok je kasnije došla u sukob s dijelom rukovodstva Srpske demokratske stranke (SDS).

Akademska karijera i ulazak u politiku

Prije izbijanja rata u Bosni i Hercegovini, Plavšić je bila profesorica i dekanica Prirodno-matematičkog fakulteta Univerziteta u Sarajevu. Bila je biologinja i doktorica botaničkih nauka.

U politiku je ušla 1990. godine kao članica Srpske demokratske stranke. Na prvim višestranačkim izborima izabrana je za članicu Predsjedništva tadašnje Socijalističke Republike Bosne i Hercegovine iz reda srpskog naroda.

Nakon početka rata u BiH, njena politička uloga postala je znatno izraženija.

Od rukovodstva RBiH do vrha Republike Srpske

U aprilu 1992. godine napustila je Predsjedništvo RBiH i priključila se političkom rukovodstvu bosanskih Srba.

Od 1992. do 1996. godine obavljala je funkciju potpredsjednice Republike Srpske. Nakon povlačenja Radovana Karadžića s političkih funkcija 1996. godine, Plavšić je postala predsjednica Republike Srpske.

Na toj funkciji ostala je do 1998. godine.

Tokom predsjedničkog mandata došlo je do njenog političkog sukoba s tvrdolinijaškim krilom SDS-a iz Pala. Plavšić je političko djelovanje sve više usmjeravala prema Banjoj Luci, koja je tokom njenog mandata postala važan centar političke moći u Republici Srpskoj.

Dobrovoljna predaja Haškom tribunalu

Plavšić se u januaru 2001. godine dobrovoljno predala Međunarodnom krivičnom sudu za bivšu Jugoslaviju u Hagu.

Optužnica ju je teretila za genocid, zločine protiv čovječnosti i ratne zločine počinjene tokom rata u Bosni i Hercegovini.

Krajem 2002. godine priznala je krivicu po jednoj tački optužnice koja se odnosila na zločine protiv čovječnosti, odnosno progon nesrpskog stanovništva na političkoj, rasnoj i vjerskoj osnovi u 37 općina u BiH.

Nakon sporazuma o priznanju krivice, Tužilaštvo je povuklo preostale tačke optužnice, uključujući optužbu za genocid.

Haški tribunal je 2003. godine osudio Plavšić na 11 godina zatvora.

Zatvor u Švedskoj i prijevremeno puštanje

Kaznu je izdržavala u ženskom zatvoru Hinseberg u Švedskoj.

Na slobodu je puštena u oktobru 2009. godine, nakon što je odslužila približno dvije trećine kazne. Nakon izlaska iz zatvora preselila se u Beograd.

U godinama nakon izlaska iz zatvora, u intervjuima i javnim istupima govorila je i o svom odnosu prema priznanju krivice i ranijem izražavanju žaljenja, pri čemu su njene kasnije izjave u pojedinim slučajevima predstavljale drugačiji odnos prema onome što je ranije izjavila pred Haškim tribunalom.

Biljana Plavšić preminula je u Beogradu u 96. godini života.