Nobel za hemiju naučnicima koji su riješili misteriju staru više od stoljeća

Francuski naučnik Henri B. Kagan i japanski naučnik Kenso Soai u srijedu su dobili Nobelovu nagradu za hemiju za 2026. godinu za otkrića koja su pomogla objasniti kako može nastati molekularna asimetrija ključna za život.

Kraljevska švedska akademija nauka dodijelila je nagradu za otkriće nelinearnih efekata i autokatalize u asimetričnoj organskoj sintezi.

Francis Halzen dobitnik 2026.Nobel za fiziku naučniku koji je u ledu Južnog pola uhvatio tragove svemira

Njihova istraživanja bavila su se dugogodišnjim pitanjem homohiralnosti, karakteristikom živih sistema u kojima molekuli daju prednost jednom od dva moguća oblika koji predstavljaju zrcalne slike, navodi se u saopćenju.

Neki molekuli mogu postojati u dva oblika koji predstavljaju zrcalne slike jedan drugog, slično lijevoj i desnoj ruci. Međutim, živi organizmi u proteinima koriste samo jedan zrcalni oblik aminokiselina.

Razumijevanje načina na koji nastaje ova asimetrija bilo je ključno i za razvoj farmaceutskih proizvoda, jer različiti zrcalni oblici jednog molekula mogu imati različite učinke u organizmu.

- Henri Kagan i Kenso Soai ponudili su rješenje hemijske misterije stare više od jednog stoljeća: kako homohiralnost može nastati spontano. Hemijske reakcije koje su razvili spektakularne su, rekao je Heiner Linke, predsjednik Nobelovog komiteta za hemiju.

Kagan je 1986. godine napravio odlučujući iskorak, otkrivši način manipulacije hemijskim reakcijama kako bi se proizveo veći višak jednog zrcalnog oblika nego što se ranije smatralo mogućim.

Soai je 1995. godine unaprijedio taj rad osmislivši reakciju s potencijalom da proizvede samo jedan zrcalni oblik. Akademija navodi da je 2003. godine uspio demonstrirati takvu reakciju.

Njihova otkrića bila su od presudnog značaja za hemičare koji osmišljavaju reakcije za proizvodnju farmaceutskih proizvoda, navodi se.