Kanadska književnica Anne Carson dobitnica je Nobelove nagrade za 2026. godinu

Kanadska autorka Anne Carson osvojila je Nobelovu nagradu za književnost za 2026. godinu, saopšteno je u zvaničnoj odluci. Nagrada joj je dodijeljena za odvažan i inovativan književni opus koji, stupajući u igriv dijalog s klasičnom tradicijom, stvara potpuno nove forme u savremenoj književnosti. Predsjednik Nobelovog komiteta Anders Olsson istakao je da upravo njena sloboda u odnosu prema književnim očekivanjima i pravilima čini njen rad izuzetno značajnim za međunarodnu umjetničku i književnu scenu još od devedesetih godina prošlog vijeka.

Rođena 1950. godine u Torontu, Anne Carson je 1981. godine objavila doktorat iz klasične filologije pod nazivom "Odi et Amo Ergo Sum". Tokom čitave karijere spajala je pisanje poezije, prevodilački rad i profesorsku karijeru na različitim univerzitetima. Gotovo cjelokupno njeno stvaralaštvo nalazi se na presjeku između filološke opsesije riječima i pjesničke težnje za novim značenjem, pri čemu je sama autorka etimologiju navela kao početnu tačku svakog svog rada. Njeni prevodi sa starogrčkog jezika posmatraju se kao samostalna djela, među kojima se izdvajaju interpretacija Safigih fragmenata "If Not, Winter" iz 2002. godine, te prevodi Sofoklovih tragedija "Elektra" i "Antigona" i Euripidovih "Baha".

Tokom 1990-ih objavila je niz zapaženih ostvarenja, uključujući djelo "The Glass Essay" u zbirci "Glass, Irony, and God" iz 1995. godine, koje prikazuje potencijal dugačke pjesme uz brisanje žanrovskih granica. U istoj deceniji izašla je i knjiga "Autobiography of Red: A Novel in Verse" iz 1998. godine, koja se često smatra njenim najvećim dostignućem. U tom djelu, uz precizan osjećaj za savremeni jezik i iskustvo, polazi od pjesničkih fragmenata grčkog pjesnika Stesihora iz 6. vijeka prije nove ere o krilatom crvenom čudovištu Gerionu.

Carson kroz čitav autorski rad istražuje mogućnosti pisanja, pri čemu posebnu vrijednost pridaje formi književne skice. Dokaz za to je rad "Float" iz 2016. godine, sastavljen od 22 knjižice o različitim temama koje se mogu čitati bilo kojim redoslijedom, kao i zbirka "Wrong Norma" iz 2024. godine koja donosi raznovrsne tekstove s naglašenim performativnim aspektom. Pored toga, njene saradnje s vizuelnim umjetnicima, koreografima, te operskim i pozorišnim rediteljima dodatno potvrđuju širinu njenog umjetničkog izraza.