Po njemu je nazvan jedini ruski nosač aviona, čovjek koji je preduhitrio Staljina

Malo je vojnih zapovjednika čije je ime decenijama nakon smrti ostalo simbol jedne mornarice. Upravo takvo mjesto u historiji zauzima Nikolaj Gerasimovič Kuznjecov (24. juli 1904. - 6. decembar 1974.), jedan od najznačajnijih sovjetskih admirala 20. stoljeća, po kojem je nazvan Admiral flote Sovjetskog Saveza Kuznjecov - jedini nosač aviona u sastavu ruske ratne mornarice.

Brod koji nosi njegovo ime postao je simbol i uspona i problema ruske mornarice, dok se sam Kuznjecov smatra jednim od ljudi koji su postavili temelje moderne sovjetske pomorske strategije.

Na današnji danOva detonacija prije 81 godinu promijenila je svijet zauvijek, desilo se u SAD-u

Od mladića u mornarici do vrhovnog komandanta

Kuznjecov je rođen u seljačkoj porodici u tadašnjem Ruskom Carstvu, na području današnje Arhangelske oblasti. U mornaricu je stupio još kao tinejdžer tokom građanskog rata, a zahvaljujući sposobnostima i brzom napredovanju ubrzo je izgradio zapaženu vojnu karijeru.

Tridesetih godina prošlog stoljeća komandovao je sovjetskim ratnim brodovima u Španskom građanskom ratu, gdje je stekao iskustvo modernog pomorskog ratovanja. Sa svega 34 godine imenovan je za narodnog komesara mornarice, čime je postao praktično vrhovni komandant sovjetske ratne mornarice i jedan od najmlađih ljudi koji su ikada obavljali tu funkciju.

Odluka uoči njemačke invazije

Najpoznatiji trenutak njegove karijere dogodio se neposredno prije njemačkog napada na Sovjetski Savez u junu 1941. godine. Dok je Josif Staljin vjerovao da Adolf Hitler neće odmah pokrenuti invaziju i nije želio provocirati Njemačku mobilizacijom, Kuznjecov je procijenio da je napad neizbježan.

Samostalno je naredio da cijela sovjetska mornarica bude stavljena u stanje pune borbene pripravnosti. Kada je 22. juna 1941. počela Operacija Barbarossa, ratni brodovi Sovjetskog Saveza bili su spremni za borbu. Za razliku od velikog dijela sovjetske avijacije, koje je pretrpjelo velike gubitke na zemlji, mornarica je izbjegla iznenađenje i odmah odgovorila na njemačke napade.

Historičari upravo ovu odluku smatraju jednim od ključnih razloga zbog kojih je sovjetska mornarica u prvim danima rata prošla znatno bolje od ostalih rodova vojske.

Zagovarao razvoj oceanske mornarice

Tokom Drugog svjetskog rata Kuznjecov je koordinirao djelovanje sovjetskih flota na Baltiku, Crnom moru, Arktiku i Pacifiku. Iako Sovjetski Savez nije raspolagao pomorskom silom poput Velike Britanije ili Sjedinjenih Američkih Država, mornarica je imala važnu ulogu u odbrani Lenjingrada, zaštiti arktičkih konvoja i pružanju podrške kopnenim operacijama.

Nakon završetka rata postao je jedan od najglasnijih zagovornika izgradnje snažne okeanske mornarice. Smatrao je da Sovjetski Savez mora razvijati velike površinske ratne brodove, nosače aviona i modernu pomorsku avijaciju kako bi mogao parirati Sjedinjenim Američkim Državama. Mnoge njegove ideje bile su ispred svog vremena, ali su često nailazile na politički otpor.

Sukobi s političkim vrhom

Tokom karijere više puta je dolazio u sukob s najvišim političkim rukovodstvom. Nakon Drugog svjetskog rata smijenjen je, zatim vraćen na funkciju, a potom ponovo degradiran. Posebno težak udarac uslijedio je nakon eksplozije bojnog broda Novorosijsk 1955. godine, kada je, uprkos nejasnim okolnostima nesreće, izgubio mjesto vrhovnog komandanta mornarice.

Iako je kasnije djelimično rehabilitovan, više nikada nije imao isti utjecaj na razvoj sovjetske ratne mornarice. 

Njegovo ime nosi jedini ruski nosač aviona

Nikolaj Kuznjecov preminuo je 1974. godine u Moskvi u 70. godini života. Kada je krajem osamdesetih godina Sovjetski Savez završavao izgradnju svog prvog pravog nosača aviona, odlučeno je da brod ponese ime Admiral flote Sovjetskog Saveza Kuznjecov. Brod je porinut 1985. godine, a početkom devedesetih uveden je u operativnu upotrebu.

Danas je to jedini nosač aviona ruske ratne mornarice. Tokom posljednjih decenija često je dospijevao u centar pažnje zbog tehničkih kvarova, požara i dugotrajnih remonta, zbog čega je postao predmet brojnih rasprava i šala. Uprkos tome, njegovo ime i dalje podsjeća na admirala koji je među prvima shvatio koliki će značaj pomorska moć imati u modernom ratovanju.

Za brojne vojne historičare upravo je Nikolaj Gerasimovič Kuznjecov postavio temelje moderne sovjetske, a kasnije i ruske oceanske mornarice. Njegova odluka da, uprkos političkim pritiscima, uoči njemačke invazije podigne flotu u stanje pune borbene pripravnosti ostala je jedan od najpoznatijih primjera vojne procjene koja je promijenila tok historijskih događaja.