Evropa pred novom krizom: Cijena plina probila 100 eura, slijedi teška zima!

Evropska referentna cijena prirodnog plina prvi put od energetske krize 2022. godine premašila je 100 eura po megavat-satu, samo nekoliko sati nakon što je evropski komesar za energetiku Dan Jorgensen upozorio da se Evropa suočava s novom energetskom krizom i teškom zimom.

Cijena referentnog evropskog ugovora za prirodni plin porasla je iznad 100 eura po megavat-satu jučer poslijepodne, što je nivo posljednji put zabilježen u decembru 2022. godine, na vrhuncu energetske krize koja je uslijedila nakon ruske invazije punog obima na Ukrajinu.

NOVI UDAR NA KUĆNI BUDŽETRačuni za plin rastu od oktobra, domaćinstva će izdvajati i do 42 KM više

Cijene energenata u svijetu porast će ove godine za 32 posto, objavila je Svjetska banka, što je znatno više nego što se ranije očekivalo. Posebno snažan rast predviđa se za cijene gasa u Evropi, zbog poremećaja u snabdijevanju izazvanih sukobom na Bliskom istoku.

U aprilskom izvještaju Svjetska banka prognozirala je rast cijena energenata od 24 posto u ovoj godini. U 2027. energenti bi trebalo da pojeftine za 11,5 odsto, a gotovo isti procentualni pad banka očekuje i u 2028. godini, pokazuju nove prognoze.
Ponuda nafte trebalo bi ove godine da se smanji za 5,2 odsto, što bi bio najveći pad u posljednje četiri decenije, ako se izuzme recesija iz 2020. godine.

Zbog smanjene proizvodnje, cijena nafte marke Brent trebalo bi da se u kratkoročnom periodu zadrži na visokom nivou, uz prosjek od 92 dolara po barelu u ovoj godini. Cijene bi bile još više da se ne očekuje pad potražnje od 2,5 odsto, napominju u Svjetskoj banci. Potražnja je snažnije opala samo tokom pandemijske 2020. godine i 1980. godine, u vrijeme naftne krize.

Smanjene isporuke tečnog prirodnog gasa (LNG) trebalo bi da podignu cijene gasa u Evropi za gotovo 60 posto u ovoj godini, izračunali su u Svjetskoj banci.
U 2027. evropske cijene gasa trebalo bi da se smanje za osam posto, uz i dalje ograničeno snabdijevanje. Normalizacija tržišta u 2028. godini trebalo bi da dovede do pada cijena ovog energenta u Evropi za gotovo 30 odsto.

Moguća prehrambena kriza

Đubrivo bi ove godine trebalo da poskupi za 14 posto, procjenjuju u Svjetskoj banci, čime je prepolovljena prognoza iz aprilskog izvještaja.
Cijene prehrambenih sirovina trebalo bi ove godine da porastu za nešto više od deset posto, a u 2027. za nešto više od sedam posto.

Takav razvoj događaja mogao bi da izazove prehrambenu krizu sličnu onoj s početka 2010-ih godina, kada je još oko 40 miliona ljudi gurnuto u ekstremno siromaštvo, naglašavaju u Svjetskoj banci.
U 2028. godini hrana bi trebalo da pojeftini za 5,2 odsto, pokazuju procjene ove međunarodne finansijske institucije.
Cijene nafte, prirodnog gasa, hrane i metala snažno su porasle ove godine zbog niza globalnih šokova, navodi Svjetska banka. Situacija bi se mogla dodatno pogoršati ukoliko sukob na Bliskom istoku eskalira i ako oštećenja ruske naftne infrastrukture budu još veća.
- Rast cijena energije i poremećaji u trgovini podstiču inflaciju, ugrožavaju snabdijevanje hranom i usporavaju ekonomski rast izjavio je zamjenik glavnog ekonomiste Svjetske banke Ajhan Kose.