Gdje i zašto su američki vojnici u Evropi: Mreža baza i strateški razlozi prisustva

Od Azora do Rumunije, od sjevera Norveške do Sicilije — američki vojnici prisutni su u velikom broju evropskih država kroz široku mrežu vojnih baza i logističkih centara.

Riječ je o sistemu koji se posljednjih mjeseci ponovo našao u fokusu zbog odluka američkog predsjednika Donald Trump, koji je nakon privremenog zaustavljanja rotacije oko 4.000 vojnika u Poljsku najavio slanje dodatnih 5.000 američkih vojnika u tu zemlju.

Prema pisanju Deutsche Wellea, američko vojno prisustvo u Evropi ima mnogo širu ulogu od same odbrane kontinenta i dio je dugoročne globalne strategije Washingtona.

Zašto su američki vojnici u Evropi?

Nakon završetka Drugog svjetskog rata i početka Hladnog rata, savez između zapadnih sila i Sovjetskog Saveza se raspao, a 1949. godine formiran je NATO.

Sjedinjene Američke Države su od početka smatrale da je trajno vojno prisustvo u Evropi ključno za odvraćanje Sovjetskog Saveza i zemalja Varšavskog pakta.

Na vrhuncu Hladnog rata, krajem pedesetih godina prošlog stoljeća, u Evropi je bilo raspoređeno čak 475.000 američkih vojnika.

Nakon raspada Sovjetskog Saveza broj vojnika je značajno smanjen, ali je nakon ruske aneksije Krima 2014. godine ponovo povećano američko vojno prisustvo na istočnom krilu NATO-a.

Gdje su najveće američke baze?

Najveći broj američkih vojnika nalazi se u Germany, gdje je prema podacima Pentagona stacionirano više od 36.000 vojnika.

Ključni centri nalaze se u:

• Stuttgart — sjedište komandi EUCOM i AFRICOM,
• Ramstein Air Base — najveće logističko čvorište američkog ratnog zrakoplovstva u Evropi,
• Landstuhl — najveća američka vojna bolnica izvan SAD-a.

U Njemačkoj se, prema dugogodišnjim procjenama, nalaze i američke nuklearne bombe u bazi Büchel, iako to nikada nije zvanično potvrđeno.

Nakon Njemačke slijede Italy sa skoro 12.700 američkih vojnika i United Kingdom sa više od 10.000 vojnika.

U Italiji se nalaze važne zračne i pomorske baze, uključujući komandni centar američkih pomorskih snaga za Evropu i Afriku u Napulju, dok britanske baze služe za raspoređivanje bombardera, borbenih aviona i letjelica za dopunu gorivom u zraku.

Ključna uloga u globalnim operacijama

Američke baze u Evropi danas imaju važnu ulogu i u operacijama izvan evropskog kontinenta, posebno na Bliskom istoku.

Baze u Njemačkoj i Velikoj Britaniji koriste se za logistiku, vazdušne operacije i komunikacijsku podršku američkim snagama širom svijeta.

Posebnu pažnju izazivala je baza Ramstein zbog njene uloge u sistemu komunikacije za američke dronove, što je bilo predmet rasprava i pred njemačkim sudovima.

Istovremeno, američke trupe na istočnom krilu NATO-a imaju zadatak odvraćanja Rusije. U okviru operacije “Atlantic Resolve” SAD redovno rotira kopnene, vazdušne i pomorske snage kroz Poljsku i druge istočnoevropske zemlje.

Trumpove odluke izazvale neizvjesnost

Posljednjih mjeseci dodatnu pažnju izazvale su promjene u američkoj politici prema raspoređivanju vojnika u Evropi.

Pentagon je nedavno zaustavio planirano prebacivanje oko 4.000 vojnika u Poljsku, iako su pripreme već bile počele. Američki mediji navodili su da su razlog budžetski problemi, ali i Trumpove ranije prijetnje smanjenjem broja američkih vojnika u inostranstvu.

Nakon toga Trump je najavio slanje dodatnih 5.000 vojnika u Poljsku, ali bez jasnog objašnjenja hoće li se raditi o novim snagama ili premještanju postojećih jedinica iz Njemačke.

Istovremeno je najavio i moguće povlačenje 5.000 američkih vojnika iz Njemačke nakon sukoba s njemačkim kancelarom Friedrich Merz.

Washington je također poručio da više ne važi raniji dogovor administracije Joe Biden i bivšeg njemačkog kancelara Olaf Scholz o raspoređivanju američkih projektila srednjeg dometa u Njemačkoj 2026. godine.

Veliki ekonomski utjecaj

Američke vojne baze imaju značajan utjecaj i na lokalne ekonomije evropskih zemalja.

Pored plata koje američki vojnici troše u državama domaćinima, baze zapošljavaju hiljade lokalnih radnika i stvaraju veliki promet za građevinske firme, ugostiteljski sektor i različite uslužne djelatnosti.

Velike baze poput Ramsteina u Njemačkoj ili Aviana u Italiji direktno i indirektno donose stotine miliona eura lokalnim ekonomijama i predstavljaju važan izvor zaposlenja za stanovništvo tih regija.