Poruka "Kosovo je srce Srbije" zamijenila grafit koji negira genocid u Srebrenici

Poruka "Kosovo je srce Srbije" ispisana je na fasadi zgrade u centralnoj pješačkoj zoni Beograda kroz koju dnevno prolaze hiljade turista.

Ovaj nacionalistički slogan, koji negira nezavisnost nekadašnje srpske pokrajine, zamijenio je grafit koji negira genocid nad Bošnjacima u Srebrenici.

Potonji je na tom mjestu bio od juna 2024, a kao autor je bila potpisana ultradesničarska grupa "Narodna patrola". Aktivisti, okupljeni oko nevladinog udruženja KROKODIL, više puta su ga krečili, ali su nacionalističke poruke vrlo brzo vraćane.

- Oni te grafite prave sa ciljem da šire propagandu, strah, mržnju, nacionalizam i slično, kaže za RSE Filip Jovanović, aktivista koji je učestvovao u dvadesetak akcija.

Nakon posljednjeg krečenja aktivista na fasadi je osvanula poruka o Kosovu, a ovog puta nijedna organizacija se nije potpisala kao autor.

RSE nije dobio odgovor od Uprave Grada Beograda, kao ni od Komunalne inspekcije Opštine Stari grad, na čijoj teritoriji je sporni grafit ispisan.

Šta kažu građani?

Marko, 26-godišnji Beograđanin, kaže da ne vidi ništa sporno u grafitima poput onog koji se trenutno nalazi na fasadi Robne kuće "Beograd" u centru grada.

- To je naša istorija i turisti koji šetaju centrom grada treba to da vide. Mislim da bi trebalo da bude još takvih murala, kaže.

S druge strane, Beograđanka Ljubica (43) smatra da ovakvim porukama nije mjesto u centru grada.

- Ovo je ipak gradsko jezgro i bilo bi najbolje da nema nikakvih grafita. A, ako bi baš moralo da bude nešto, onda bi bilo dobro da bude vezano za naš folklor, kao na primer šara sa pirotskog ćilima, kaže.

Iako se nalazi u centralnoj pješačkoj zoni, grafit nije zapeo za oko Nenadu.

- Nisam ni vidio taj grafit dok mi niste pokazali. Nemam ništa protiv državne politike, ali mislim da bi bilo lepše da je samo beli zid, kaže.

Iz gradske Uprave i Komunalne inspekcije Starog grada nisu odgovorili na pitanja RSE zbog čega grafit koji negira nezavisnost Kosova nije prekrečen.

Slogan "Kosovo je srce Srbije" postao je rasprostranjen tokom uspona srpske nacionalne politike krajem osamdesetih i kasnije tokom rata na Kosovu od 1998. i 1999. godine. Koristili su ga političari, organizacije, navijačke grupe i dio Srpske pravoslavne crkve.

U upotrebu se vraća nakon 2008. godine, kada je Kosovo proglasilo nezavisnost, koju vlast u Srbiji do danas ne priznaje.

Bodljikava žica za aktiviste

Aktivisti KROKODIL-a su sa fasade bivše Robne kuće "Beograd" više puta uklanjali grafit sa porukom na engleskom jeziku "Jedini genocid na Balkanu bio je nad Srbima".

Ova poruka prvi put se pojavila na tom mjestu početkom juna 2024, a kao autor je potpisana neregistrovana ultradesničarska grupa "Narodna patrola", poznata po vezama sa ideološki bliskim grupama iz Rusije i antimigrantskim akcijama.

Grafit se pojavio nekoliko dana nakon što je u Ujedinjenim nacijama usvojena Rezolucija kojom se 11. juli proglašava Međunarodnim danom sjećanja na genocid u Srebrenici. Tada su, tokom rata u Bosni i Hercegovini 1995. godine, snage bosanskih Srba pod komandom Ratka Mladića ubile više od 8.000 bošnjačkih muškaraca i dječaka.

- Poslednji put kada smo bili (16. maja), namazali su pod nekakvim mašinskim uljem i ostavili komade bodljikave žice, sa idejom da se neko od nas oklizne i poseče. Tako da smo morali pažljivo da radimo zbog toga, priča Filip Jovanović.

Ovaj 23-godišnji student psihologije živi u Valjevu, 100 km jugozapadno od Beograda. U glavni grad dolazi kada god KROKODIL organizuje uklanjanje grafita. Kaže da je do sada učestvovao na dvadesetak akcija.

Uprkos tome što se nacionalističke poruke brzo vraćaju, entuzijazam ga ne napušta.

- Svako od nas mora da opere zube svako jutro i svako veče. Slično je i sa ovim što mi radimo, to je redovno održavanje higijene grada, kaže Jovanović.