Crna Gora sve bliže EU, Podgorica zatvara još jedno pregovaračko poglavlje

Crna Gora napravila je novi korak u završnoj fazi pregovora s Evropskom unijom nakon što je Vlada usvojila konačnu pregovaračku poziciju i izvještaj o ispunjavanju završnih mjerila za Poglavlje 22, regionalna politika i koordinacija strukturnih instrumenata. 

Time su, prema navodima Ministarstva evropskih poslova, ispunjeni ključni uslovi za njegovo zatvaranje.

Poglavlje 22 trebalo bi biti među posljednjima koja će Crna Gora privremeno zatvoriti u završnici pregovaračkog procesa. Vlada je ranije postavila cilj da do kraja 2026. zatvori sva pregovaračka poglavlja, dok je kao ciljano vrijeme za punopravno članstvo navedena 2028. godina.

Milijarde eura nakon članstva

Značaj Poglavlja 22 ogleda se i u pripremi sistema za korištenje sredstava kohezijske politike Evropske unije. Ministarstvo evropskih poslova navodi da bi, prema procjenama iz finansijskog paketa za pristupanje, ukupni procijenjeni budžetski učinak članstva Crne Gore u periodu od 2028. do 2034. godine iznosio oko 3,2 milijarde eura.

Ta sredstva mogla bi biti usmjerena u različite oblasti, uključujući saobraćajnu i komunalnu infrastrukturu, energetiku, zaštitu okoliša, obrazovanje, zapošljavanje, socijalnu politiku, inovacije i konkurentnost privrede.

Kroz Evropski fond za regionalni razvoj i Evropski socijalni fond plus sredstva bi se, nakon članstva, mogla koristiti za projekte poput izgradnje i obnove cesta i željeznica, vodovodne i kanalizacione mreže, upravljanja otpadom, škola, vrtića te zdravstvene i socijalne infrastrukture.

Priprema sistema za evropske fondove

Istovremeno, Crna Gora već uspostavlja institucionalni okvir koji bi trebao omogućiti upravljanje tim novcem nakon pristupanja EU. Vlada je ranije usvojila informacije o uspostavljanju koordinacionog tijela za pripremu i provedbu Nacionalnog i regionalnog partnerskog plana u okviru Poglavlja 22.

Ministarstvo evropskih poslova imat će centralnu koordinacijsku ulogu u pripremi i provedbi ovog plana, koordinaciji institucija, praćenju realizacije i komunikaciji s Evropskom komisijom. Sistem će uključivati i upravljačka tijela zadužena za različita programska područja te nezavisno revizorsko tijelo.

Planirano je i jačanje administrativnih kapaciteta, uključujući 100 novih radnih mjesta u sistemu upravljanja fondovima EU-a.

Od pregovora do konkretnih projekata

Crna Gora paralelno priprema i programsku osnovu za buduća ulaganja. U okviru Strateškog planskog dokumenta analizirano je 15 područja javnih politika i identifikovano 105 razvojnih izazova, koji bi trebali poslužiti kao osnova za usmjeravanje evropskih sredstava prema konkretnim potrebama države.

Poglavlje 22 zato nije samo formalni dio pristupnih pregovora. Ono određuje institucionalni i finansijski okvir kroz koji bi Crna Gora, nakon članstva, trebala planirati, koristiti i kontrolisati sredstva evropskih fondova.

Podgorica trenutno ima 16 privremeno zatvorenih pregovaračkih poglavlja, nakon što su dva nova poglavlja zatvorena u junu 2026. godine.