Procurio plan prema kojem bi BiH mogla sjediti za stolom EU i prije punopravnog članstva

Njemački kancelar Friedrich Merz uputio je čelnicima Evropske unije dokument koji bi mogao označiti početak potpuno novog modela proširenja EU, a koji direktno uključuje i zemlje Zapadnog Balkana. 

U trenutku kada Brisel sve otvorenije pokazuje frustraciju zbog sporog procesa pristupanja, ali i rastućih sigurnosnih izazova izazvanih ratom u Ukrajini, Merz predlaže koncept "pridruženog članstva" kao međukorak između statusa kandidata i punopravnog članstva u Evropskoj uniji.

Plan rastaZemljama u regionu na raspolaganju milioni iz EU fondova, BiH ostala praznih ruku

Prema dokumentu u koji je uvid imao portal Nova.rs, Merz smatra da Evropska unija više nema vremena za odgađanje proširenja te upozorava da bi nastavak sporog procesa mogao dodatno oslabiti evropski utjecaj na kontinentu.

Dokument je upućen predsjedniku Evropskog vijeća Antoniju Costi, predsjedniku Vijeća Evropske unije Nikosu Christodoulidesu i predsjednici Evropske komisije Ursuli von der Leyen.

Traje predugo

U uvodnom dijelu njemački kancelar navodi da je proširenje Evropske unije postalo pitanje geopolitičke sigurnosti Evrope.

- Proces proširenja traje predugo. To razumljivo izaziva frustraciju i među državama kandidatima i među državama članicama, navodi Merz u dokumentu.

Posebno insistira na ubrzanju evropskog puta Ukrajine zbog rata s Rusijom, ali naglašava da novi model mora obuhvatiti i Moldaviju te zemlje Zapadnog Balkana.

Merz predlaže model takozvanog "pridruženog članstva", koji bi državama kandidatima omogućio ranije uključivanje u evropske institucije i procese odlučivanja, i prije formalnog prijema u članstvo EU.

Prema prijedlogu, države kandidati imale bi mogućnost:

- prisustva sjednicama Evropskog vijeća i Vijeća Evropske unije bez prava glasa,
- učešća predstavnika tih zemalja u radu Evropske komisije,
- imenovanja posebnih predstavnika u Evropskom parlamentu bez prava glasanja,
- postepenog uključivanja u pravni sistem Evropske unije,
- djelimičnog pristupa evropskim fondovima i zajedničkom tržištu,
- snažnijih sigurnosnih garancija i većeg usklađivanja sa vanjskom politikom EU.

Njemački kancelar naglašava da se ne radi o “olakšanom članstvu”, već o političkom i institucionalnom približavanju koje bi državama kandidatima omogućilo da mnogo ranije postanu dio evropskih procesa.

Šta to u praksi znači

Iako je prijedlog prvenstveno motivisan ratom u Ukrajini, Merz u dokumentu navodi da to ne smije usporiti evropski put zemalja Zapadnog Balkana. Naprotiv, podsjeća da Evropska unija mora ostati dosljedna obećanjima datim regionu još na samitu u Solunu 2003. godine.

- Treba da tražimo inovativna rješenja i za zemlje kandidate koje se već dugo pripremaju za članstvo i da ubrzamo i njihov pristupni proces, poručio je Merz.

To bi u praksi moglo značiti da bi Bosna i Hercegovina, Srbija, Crna Gora, Sjeverna Makedonija, Albanija i Kosovo mnogo ranije bile uključene u dio procesa odlučivanja unutar Evropske unije.

U završnom dijelu dokumenta Merz predlaže formiranje posebne radne grupe koja bi razradila detalje novog modela i omogućila brzo političko usaglašavanje unutar Evropske unije.

- I Ukrajina i ostali kandidati moraju što prije osjetiti konkretne koristi približavanja Evropskoj uniji, zaključio je njemački kancelar.