Njemačka i Francuska poslale non-paper, predlažu novi model širenja EU-a na Balkan

Njemačka i Francuska uputile su non-paper u kojem predlažu postepenu integraciju zemalja jugoistočne Evrope i Moldavije te pojednostavljenje pregovaračkog procesa za pristupanje Evropskoj uniji, koji bi i dalje bio zasnovan na principu zasluga i ispunjavanju kriterija.

Berlin i Pariz u tom neformalnom dokumentu pozivaju Evropsku komisiju da predstavi prijedloge koji bi zemljama kandidatkinjama omogućili lakšu i bržu integraciju tokom pristupnog procesa.

To bi, između ostalog, podrazumijevalo povlašten pristup jedinstvenom evropskom tržištu za zemlje koje ostvare značajan napredak u pregovorima, kao i jačanje njihovih veza s evropskim institucijama kroz svakodnevno učešće u određenim procesima odlučivanja.

Jedna od ideja jeste da zemlje kandidati dobiju status posmatrača na sastancima institucija EU, uz puno poštovanje autonomije procesa donošenja odluka unutar Unije.

Novi zamah politici proširenja

"Politici proširenja potreban je novi zamah. Predstojeći samiti Evropske unije sa Zapadnim Balkanom i Moldavijom predstavljaju priliku koju ne smijemo propustiti", navodi se u dokumentu.

Dodaje se da je zajednički cilj dovršiti proces evropskog ujedinjenja i izgraditi istinski evropsku uniju, zbog čega je potrebno stvoriti dodatne podsticaje za zemlje koje provode reforme.

Autori dokumenta naglašavaju da postepena integracija nije zamjena za punopravno članstvo niti pokušaj njegovog odgađanja.

"Naprotiv, želimo stvoriti dodatne podsticaje koji će ubrzati napredak zemalja kandidatkinja prema članstvu", ističe se u prijedlogu.

Manje birokratije, više fokusa na reforme

Njemačka i Francuska također predlažu pojednostavljenje pregovaračke metodologije kroz spajanje određenih proceduralnih koraka.

Prema njihovom stavu, rad zemalja kandidatkinja, Evropske komisije i Vijeća EU trebao bi biti usmjeren prvenstveno na suštinske reforme, a ne na administrativne procedure koje često usporavaju proces pristupanja.

U dokumentu se navodi da bi strukturirana postepena integracija trebala predstavljati dodatni motiv za provođenje reformi u državama koje žele postati članice Evropske unije.

Veće prisustvo kandidata u institucijama EU

Predloženo je da se dva puta godišnje održavaju zajednički sastanci Evropske komisije i članova Evropskog parlamenta s predstavnicima zemalja Zapadnog Balkana i Moldavije.

Također se predlaže češće održavanje zajedničkih parlamentarnih odbora, kao i mogućnost da predstavnici zemalja kandidatkinja učestvuju u pojedinim tačkama dnevnog reda neformalnih sastanaka Evropsko vijeće i Vijeća Evropske unije kao posmatrači bez prava glasa.

Pristup jedinstvenom tržištu prije članstva

Jedan od najznačajnijih prijedloga odnosi se na mogućnost punog učešća zemalja kandidatkinja na jedinstvenom evropskom tržištu po modelu Evropskog ekonomskog prostora plus.

To bi značilo da bi države kandidati, slično kao Norveška, Island i Lihtenštajn, dobile pristup unutrašnjem tržištu Evropske unije i prije punopravnog članstva.

Uvjet za takav status bilo bi usvajanje i provođenje evropske pravne stečevine iz prvih pet pregovaračkih klastera, kao i privremeno zatvaranje relevantnih pregovaračkih poglavlja.

Ukoliko bi prijedlog dobio podršku država članica, zemlje Zapadnog Balkana, uključujući Bosna i Hercegovina, mogle bi mnogo ranije osjetiti konkretne koristi evropskih integracija, čak i prije formalnog ulaska u Evropsku uniju.