Grčki naučnici razvili molekulu protiv Alzheimera, prvi testovi obećavaju

Molekula RSQ-020, koju je razvio grčki istraživački tim pod vodstvom Giorgosa Skretasa, u pretkliničkim ispitivanjima vratila je sposobnost učenja i pamćenja životinjama s obilježjima Alzheimerove bolesti. Kako piše Euronews, njeno djelovanje usmjereno je na protein Tau, čije se pogrešno savijanje i nakupljanje povezuje s razvojem više teških neurodegenerativnih bolesti.

Iza ovog istraživanja stoje naučnici iz Centra za biomedicinska istraživanja Alexander Fleming, Nacionalne helenske fondacije za istraživanja i spin-off kompanije ResQ Biotech. Za razvoj molekule koristili su novu tehnološku platformu koju je osmislio isti tim.

Umjesto da traže samo molekulu koja se može vezati za određeni dio proteina, istraživači prate ostvaruje li ona željeni učinak, odnosno može li ispraviti poremećaj u njegovoj strukturi i funkcionisanju. U tome im pomažu modificirane bakterije koje proizvode veliki broj različitih molekula i svjetlosnim signalom pokazuju koje od njih djeluju.

Bakterije zelenim signalom otkrivaju rezultat

Postupak počinje unošenjem ljudskog proteina koji se istražuje u bakteriju. Ona je programirana tako da zasvijetli tek kada se protein vrati u ispravno stanje. Istovremeno, te ćelije proizvode milijarde različitih malih molekula, od kojih je svaka mogući kandidat za ispravljanje pogšnog savijanja proteina, prenosi Euronews.

Svjetlost koju bakterija emitira pokazuje da se u njoj nalazi molekula koja je postigla traženi rezultat. Na taj način naučnici mogu u kratkom vremenu izdvojiti molekule koje djeluju unutar živih ćelija, umjesto da prolaze kroz dugotrajna laboratorijska testiranja. Takvo okruženje bolje oponaša stvarne uslove u ljudskom organizmu.

„Ovaj se pristup značajno razlikuje od tradicionalnog načina na koji se lijekovi otkrivaju“, pojasnio je Skretas, direktor Instituta za bioinovacije u Centru Alexander Fleming i saradnik na Institutu za hemijsku biologiju Nacionalne helenske fondacije za istraživanja.

Prema njegovom objašnjenju, uobičajeni razvoj lijekova podrazumijeva potragu za molekulom koja odgovara određenom proteinskom cilju, poput ključa koji odgovara bravi. Međutim, proteini povezani s bolestima pogrešnog savijanja stalno mijenjaju oblik. Budući da nemaju stabilnu strukturu, razvoj djelotvornih terapija izuzetno je težak.

„Mi ne tražimo samo molekulu koja će se vezati za određeno mjesto na proteinu, nego izravno tražimo onu koja postiže željeni rezultat. Naša tehnologija omogućuje nam da vidimo kad je neispravan protein popravljen, jer bakterije koje koristimo u tom slučaju emitiraju zeleni signal“, dodao je Skretas.

Tehnologija prvobitno razvijena za istraživanje ALS-a

Istraživači su ovu tehnologiju izvorno razvili za proučavanje amiotrofične lateralne skleroze (ALS) i proteina SOD1. Ipak, njena primjena moguća je i kod brojnih drugih neurodegenerativnih stanja.

Pogrešno savijanje proteina zajedničko je obilježje Alzheimerove i Parkinsonove bolesti, ali i drugih teških poremećaja nervnog sistema, što otvara mogućnost korištenja ove metode u njihovom istraživanju.